Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi kapsamında Tekirdağ’daki mezar taşlarında yürütülen araştırmalarda, kentin edebi ve kültürel tarihine ışık tutan manzum kitabeler inceleniyor.
Kentte, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi (NKÜ) akademisyenleri ile Uluslararası Toplumsal Araştırmalar Bilim Derneği üyelerinin destekleriyle ağustos ayında çalışmalar başladı.
Çalışmalar kapsamında Türk-İslam dönemine ait mezar taşları ve kitabeler kayıt altına alınıyor.
NKÜ Türk Dili ve Edebiyatı Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hasan Kaya, AA muhabirine, proje kapsamında gerçekleştirilen çalışmaların kentin “manzum tarihi” açısından önemli veriler ortaya koyduğunu söyledi.
Kaya, araştırmalarda daha önce şadırvan, çeşme ve cami kitabelerinde de kentin manzum tarihine ilişkin örneklere rastladıklarını belirterek, mezar taşı kitabelerinde bu örneklerin çok daha fazla olduğunu belirtti.
?”Mezar taşlarında şiir formunda kitabeler”
Kaya, mezar taşı kitabelerinin dönemin şairlerinin duygu ve düşüncelerini aktardıkları metinler olduğunu dile getirdi.
Tekirdağ’ın manzum tarihinin belirlendiğini anlatan Kaya, “Tekirdağ’ın şairleri, yazarları ve kalem oynatanları aslında mezar taşlarına duygu ve düşüncelerini ifade etmişler. Kimi yakınlarına kimi de belki sipariş, istek talep üzerine bu manzum kitabeleri yazmışlar. Bu manzum kitabeler şu ana kadar tespit ettiğimiz mezarlardan yüzde 20’sini oluşturuyor. Herkesin anlayacağı biçimde söylemek gerekirse şiir formunda, aruz ölçüsüyle yazılmış, vezinli ve kafiyeli sözlerden oluşuyor ve birer metin var elimizde. Bu Tekirdağ’ın manzum tarihini oluşturuyor.” diye konuştu.
Kaya, araştırmalarda bu taşların incelenmesiyle daha önce kaynaklarda adı geçmeyen şairlere ulaşıldığını vurguladı.
Kitabelerde şairlerin mahlaslarını kullandığına ve bu isimlerin araştırmalar açısından önemli bilgiler sunduğuna dikkati çeken Kaya, “Tekirdağ’ın kayıp şairleri ortaya çıkıyor. Şu ana kadar 100’ün üzerinde tespit ettiğimiz taşta 5 tane hiçbir kaynakta anılmayan şair tespit ettik. Şairlerin mahlasları var, şiirlerinde kullandıkları takma adlar var ve bu takma adlarla bize o vefat eden kişinin kitabesini oluşturarak, vezinli, kafiyeli sözlerle duygu ve düşüncelerini ifade ediyorlar. Edebi değer olarak baktığımızda İstanbul’da bir şairden o klasik edebiyatın büyük şairlerinden hiçbir farkının olmadığını gördük.” ifadelerini kullandı.
Kaya, şairlerin dili ve edebiyatı kullanma biçimlerinin dikkati çekici olduğunu ifade etti.
Mezar taşı kitabelerinin Tekirdağ’ın edebiyat tarihine ilişkin yeni bilgiler sunduğunu vurgulayan Kaya, şunları kaydetti:
“Edebiyatı ve dili çok iyi kullandıklarını gördük. Usta şairler olduklarını gördük. Böylece Tekirdağ’ın aslında bir yerde kayıp şairlerini de ortaya çıkarmış olacağız. Benim dikkatimi çeken isimlerden ilk tespit ettiğimiz Arif mahlaslı bir şair kendi kızının mezar taşına kitabe yazmış edebi bir dille ve tarih düşürmüş. Bu mezar taşlarında tarih düşürme dediğimiz formu çok iyi kullanıyorlar. Bunun gibi 5 farklı şairin, hiçbir kaynakta anılmayan şairin varlığını tespit ettik. Heyecan içerisindeyiz hiçbir yerde anılmayan şairlere rastlıyoruz.”
Çalışmalar 17 kişilik ekiple sürdürülüyor
NKÜ Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ökkeş Narinç de Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları Projesi’ne ilişkin çalışmalara ağustos ayında başladıklarını söyledi.
Tekirdağ Asri Mezarlığı’nda çalışmalar yürüttüklerini belirten Narinç, 17 kişilik ekiple kent genelinde araştırmaların sürdürüldüğünü ifade etti.
Narinç, çalışmaların belirlenen takvim doğrultusunda devam edeceğini ve kentteki tarihi şahsiyetlerin gün yüzüne çıkarılmasının hedeflendiğini kaydetti.
Türkiye genelinde projenin hayata geçirilmesinin tarihi hafızanın korunması açısından önem taşıdığını vurgulayan Narinç, elde edilen verilerin envanter olarak kayıt altına alınmasının gelecek nesillere aktarılması bakımından önemli olduğunu dile getirdi.
